Nú líður að kosningum til sveitarstjórna og framboðslistar víða um land eru farnir að birtast í fjölmiðlum. En eitt er það að berja saman framboðslista og annað að hafa erindi.

Sums staðar standa landsmálaflokkar að framboðum, einkum í stærri sveitarfélögum, en í hinum fámennari og dreifðari byggðum eru listarnir grundvallaðir á öðrum forsendum en hinni hefðbundnu, hápólitísku vinstri-miðju-hægri hugmyndafræði, sem betur fer.

Hér í sveit hafa tveir listar boðið fram undanfarið og hefur annar þeirra, sá sem nú fer með meirihlutavald í sveitarstjórninni, þegar auglýst fund til að samþykkja skipan listans formlega. Vonandi er hinn listinn í startholunum líka, því ekki er gæfulegt að sjálfkjörið verði, hvorki fyrir lýðræðið almennt séð, né umræðu, stefnumörkun og ákvarðanir sveitarstjórnar er varða íbúana og farsæld byggðarinnar. Það verður forvitnilegt að lesa stefnuskrár listanna, þegar þær birtast, og framboðspistlana, sem vonandi munu duga okkur kjósendum til að ákveða með vissu hverjum skuli greiða atkvæðið.

Það sem mér verður óneitanlega ofarlega í huga, þegar í kjörklefann kemur, eru skipulagsmál hér í mínu góða og friðsæla þorpi. Fyrir ekki löngu síðan voru kynntar hugmyndir, sem ég leyfi mér að kalla glórulausar með öllu, um byggingu risavaxins hótels á mörgum hæðum á vatnsbakkanum sunnan við „hverinn“, á annarri af tveimur óröskuðum strandlengjum vatnsins sem eftir eru innan byggðar.

Eftir að einhverjir íbúar höfðu tjáð andstöðu sína á íbúasíðum, metfjöldi hafði undirritað mótmælaskjal og margir höfðu haft fyrir því að senda inn athugasemdir í skipulagsgátt, var haldinn íbúafundur í matsal Menntaskólans, þar sem margir mættu til að afla sér upplýsinga, tjá sig um málið og fá svör við brýnum spurningum. Það vakti óneitanlega athygli að forsvarsmenn áætlaðra framkvæmda létu ekki sjá sig á fundinum til að útskýra sína hlið eða tala fyrir málinu.

Það var mikilvægt að nokkrir af „fyrstu kynslóð innfæddra“, dætur og synir frumbyggja í þorpinu, mættu og tóku til máls, útskýrðu m.a. þá hugsun sem skipulag byggðarinnar var í upphafi reist á; að göturnar væru „skábrautir“ upp frá vatninu, þannig að úr öllum húsum gæfist útsýni yfir náttúruperluna í allri sinni dýrð, sjálft Laugarvatnið.

Fram kom á fundinum að til þess að gera fyrrum hús ÍKÍ söluvænlegra, kallað „Þróttó“ í daglegu tali, hafði sveitarstjórn breytt skipulagi lóða á vatnsbakkanum, til suðurs frá hitaveituhvernum og að Þróttó, sameinað lóðirnar, fært þær nær hinu auglýsta húsi og bætt þeim í sölupakkann, þannig að allt umrætt landsvæði á vatnsbakkanum var orðið undirlagt fyrir væntanlega framkvæmdamenn. Einn fulltrúi meirihluta sveitarstjórnar benti á þetta á mynd með áhrifaríkum hætti, þökk sé honum.   

Jafnframt kom fram í máli oddvita og sveitarstjóra að ekkert væri ákveðið, engu hefði verið lofað, engar skuldbindingar verið gefnar kaupendum hússins og lóðanna sem fylgdu. Þeir sveitartjórnarfulltrúar sem til máls tóku undirstrikuðu þetta og lögðu áherslu á að þeir væru einungis þjónar íbúa og að fullt tillit yrði tekið til athugasemda og vilja íbúanna. Þessar yfirlýsingar er ekki hægt að skilja öðru vísi en að hætt verði við auglýsta skipulagstillögu um byggingu allt að fjögurra hæða, 160 herbergja hótels á vatnsbakkanum, enda stendur vilji íbúa til þess.

Slík bygging myndi skyggja á útsýni yfir vatnið, valda aukinni mengun á lífríki, ófyrirséðu umferðaröngþveiti og slysahættu vegna gönguleiða barna í skóla og íþróttastarf, og ganga þvert gegn menningarlegri og sögulegri ásýnd byggðarlagsins, svo eitthvað sé nefnt af þeim athugasemdum sem komið hafa fram, og sveitarfélögum er skylt, skv. lögum, að taka tillit til við deili- og aðalskipulagsgerð.

Enginn fulltrúi sveitarstjórnar þorði þó að segja það berum orðum að „tillit til vilja íbúa“ merkti beinlínis að hætta við, en það er þó án nokkurs vafa augljós vilji íbúanna að svo verði.

Fyrir liggur sem sagt auglýsing að skipulagsbreytingu, með þeim ósköpum sem hér hefur verið lýst.

Það var gott að heyra það á fundinum að þeir sveitarstjórnarfulltrúar meirihlutans sem tjáðu sig ætla að virða vilja íbúanna. Ég mun kalla eftir skýrum svörum um það, í aðdraganda kosninga, hvort það þýði ekki örugglega að horfið verði með öllu frá þeim hugmyndum sem í skipulagstillögunni felast.

Í staðinn legg ég fram þá hugmynd fyrir komandi sveitarstjórn að vatnsbakkinn á umræddum stað verði friðaður, öll strönd vatnsins, neðan Hverabrautar, frá hvernum og að ósum Litlár, verði í skipulagi skilgreint náttúruverndarsvæði, fuglafriðland og útivistarsvæði, og að þær byggingarlóðir sem þar hafa verið teiknaðar verði þurrkaðar út af skipulagsuppdráttum.

Hverjum datt yfirleitt í hug að teikna byggingalóðir þarna?

Það er mikið meira en nóg af byggingarlandi í og við þorpið til að fullnægja þörfum um íbúðarhúsnæði og atvinnustarfsemi. Laugarvatn og umhverfi þess, votlendi, fána og fuglabúsvæði, eru á náttúruminjaskrá, náttúran, útsýnið og fegurðin við sólarupprásina verða ekki endurheimt, ef farið er fram með slíku offorsi sem fyrirliggjandi skipulagstillaga boðar.

Ég óska þess að þorpið mitt fái að vera í friði fyrir þeirri ágengu ferðaþjónustu sem tröllríður nú um stundir mörgum sveitum. Viljum við að Laugarvatn verði bráð þess ofátroðnings sem blasir við á Þingvöllum, Geysi og við Gullfoss? Þar sem ekki er þverfótað fyrir fólki og ekki stundlegur friður? Það er meiri en nógur átroðningur að „Gamla gufan“ sé orðin að apparati á erlendri tungu fyrir túrista. Ei meir! Ei meir!

Í mestu hógværð má benda á að t.d. í Hrunamannahreppi er mikill vilji til aukinnar umferðar og vaxtar. Þar hefur sveitarstjórnin vélað til sín heilsugæslu uppsveitanna og fengið í kjölfarið lyfjaverslun, að ekki sé talað um brennivínið og mörg öflug fyrirtæki sem þar starfa. Kannski gæti hreppurinn bætt við sig fjögurra hæða,160 herbergja hóteli á Álfaskeiði, við  Hrunalaug eða Gömlu laugina á Flúðum? Þar er líka svo þétt hjólhýsabyggð að sæmilega herðabreiðir menn komast ekki milli hýsa nema að skáskjóta sér (þó við Laugarvatn hafi vissulega þurft meira athafnarými) og því góður vísir að massatúrisma þegar til staðar.

Það má sem sagt víðar leita fanga um gróðastarfsemi fjáraflamanna en í litlu, friðsælu fjallaþorpi við vatn.

Það eru miklir möguleikar til hóflegs vaxtar í sátt við umhverfið á Laugarvatni og í Laugardal. Sveitarstjórn Bláskógabyggðar þarf að hafa kjark og dug til að bjóða þar aðstöðu fyrir menningar-, mennta-, íþrótta- og tómstundastarfsemi, í sátt við sögu þorpsins. Til staðar eru skólabyggingar ÍKÍ og Húsmæðraskóla Suðurlands. Halldór Benjamínsson hefur ítrekað bent á kosti þess að ríkisvaldið nýti „Húsó“ undir dvalarheimili fyrir aldraða, fremur en að láta húsið standa ónotað. Það er frábær hugmynd og væri sveitarstjórn verðugt verkefni að vinna henni fylgis og koma í framkvæmd, án allrar röskunar á náttúru og nánasta umhverfi.

Það sama má segja um „Þróttó“. Þar er eðlilegast að nái fótfestu íþrótta- og æskulýðsstarf, fremur en að leggja þorpið og náttúruna í rúst með massatúrisma.

Kjósum við Laugdælingar um massatúrisma eða hæglætissamfélag í vor?