Greinasafn fyrir flokkinn: Þjóðmál

Afi og amma áttu oft erfitt þegar þau voru börn …

Birt þann af

Vinnan sem mér var ætluð var ekkert smáræði: Hreinsa fjós, smala kvíaám kvölds og morgna, færa kaffi á engjar, verja tún, auk óteljandi endalausra snúninga allan daginn, en þetta var eins og gerðist á bæjum.

Núlifandi menn, konur og karlar, sem fæddust fyrir síðustu aldamót, hafa frá mörgu að segja frá æskuárum sínum, sem miðaldra fólk veit lítið um og unglingar og börn enn minna. Halda áfram að lesa →

Hvers vegna menntaskóli að Laugarvatni?

Birt þann af

Ástæðan til þess, að ég fór að vinna að því, að hér færi fram kennsla í námsgreinum menntaskóla, var meðal annars sú, að ég hefi svo oft kynnst fluggáfuðum ungmennum, sem áttu þess engan kost að læra undir stúdentspróf, þó að slíkt nám væri þeirra heitasta ósk. …

Auk þess hlýtur það að vera metnaðarmál sveitanna að þeirra æskulýður, í þessu sem öðru, njóti jafnréttis við jafnaldra sína í bæjum svo sem verða má. … Af þessu stafar það, að nú mun mjög lág hundraðstala sveitarfólks ganga langskólabrautina og verða embættismenn, hins vegar munu þess allmörg dæmi, að bændafjölskyldur taki sig upp og flytji búferlum til bæjanna einungis með það fyrir augum að auðvelda skólagöngu barna sinna.

Ýmsir telja það skaðlegt, að aðeins bæjarmenn verði embættismenn. Fortíðin sýnir það líka, að bændasynir hafa ekki staðið öðrum að baki í embættisrekstri né vísindastörfum.

(Úr minningakistu Bjarna Bjarnasonar)

Líf og starf í 75 ár : rætt við Bjarna á Laugarvatni

Birt þann af

 

Þannig þróaðist nú þetta, að ég varð skólastjóri en það get ég sagt þér, að fátæktin var mitt lang erfiðasta, viðkvæmasta og um leið jafnvel mitt mesta áhyggju og áhugaefni, þótt ef til vill sé einkennilegt að orða þetta svona. Mörg barnanna voru svöng og enn fleiri voru illa klædd í kuldum og úrkomu. Allmarga drengi vantaði gersamlega skjólföt. Ef drengir blotnuðu illa, gátu þeir ekki komið í skólann daginn eftir vegna fataleysis. Þegar börn vantaði í skólann og engin boð komu um ástæðuna, fór ég heim til þeirra. Ég gat jafnan lítið gert, en reyndi að hughreysta foreldrana og talaði svo við ráðamenn um úrbætur.

Halda áfram að lesa →

Háseti í Þorlákshöfn

Birt þann af
Fyrir skömmu birti ég hér samantekt um ætt pabba, Þorkels Bjarnasonar. Þar kom m.a. fram að afi, Bjarni Bjarnason, hefði stundað sjóróðra frá Þorlákshöfn á vetrarvertíð 1908 og 1909, þá 18 og 19 ára gamall. Í pappírum sem varðveist hafa frá honum er handskrifað uppkast, sem hann ætlaði til birtingar í Suðra III, sem kom út að honum látnum árið 1975. Ekki varð af því, uppkastið var talið „frumdrög að ritgerð sem hann hefur ætlað … sér að umrita og fullgera undir prentun“.
     Eins og flestum er væntanlega kunnugt safnaði og gaf Bjarni út Suðra, þætti úr framfarasögu Sunnlendinga frá Lómagnúp að Hellisheiði, í þremur bindum. Fyrsta bindið kom út 1969, annað 1970, árið sem hann lést, en því þriðja náði hann ekki að fylgja sjálfur eftir til prentunar.
     Ég leyfi mér að birta hér þetta uppkast afa, að mestu stafrétt, en hnika einstöku sinnum við kommusetningu og stafsetningu, og einstaka orð, sem erfitt var að lesa úr með fullri vissu merki ég með (?). Einnig setti ég inn millifyrirsagnir, til að létta á lestrinum.
     Vonandi hafa einhverjir jafn gaman af því og ég að lesa þessa fróðlegu lýsingu á verbúðalífi á Íslandi fyrir 120 árum.

Halda áfram að lesa →

Hin kristilegu kærleiksblóm

Birt þann af
Hvað er „kristilegt siðferði“? Hver eru „hin kristnu gildi“ sem öfgafullir hægrimenn tönnlast á að séu nú í stórhættu hér á landi og þurfi að verja með öllum ráðum, aðallega fyrir „innrás“ fólks úr öðrum menningarhefðum? Helstu meðulin til varnar kristnu siðferði í landinu virðast vera að loka landamærunum og reka útlendinga heim til sín, kenna Biblíusögur í grunnskólum og reka konur aftur inn á heimilin, til undaneldis og barnauppeldis. Þannig verði „Ísland frábært aftur“, svo vitnað sé í slagorðin. Róið er undir hatri á útlendingum, á ólíkum menningarheimum, á öllu frjálsræði, og háðsleg fyrirlitning er berlega látin í ljós gagnvart auðsýndri umhyggju fyrir náunganum.
 
Þegar ég var að alast upp kenndi móðir mín mér, með dyggri aðstoð barnaskólakennarans Rósu B. Blöndals, að kristilegar dygðir fælust einkum í því að fyrirgefa, koma vel fram og af virðingu, að elska náungann, að hjálpa þeim sem á þyrftu að halda, að sýna hógværð en hreykja sér ekki, finna til samlíðunar með öðrum og sýna kærleika bæði í orði og verki.
 
Hinsvegar var látið skýrt í ljós að sundurlyndi, reiði, hatur, misskipting, sjálfselska, hroki og yfirlæti, baktal og niðurlæging, brottrekstur, einelti, ofbeldi og útskúfun, græðgi og sérgæska væru lestir, með öllu ósæmilegir og ókristilegir. Og þó mamma hafi af hjartagæsku sinni auðvitað aldrei farið út í helvítisóttapredikanir, þá var helvíti og djöfullinn sjálfur á sínum vísa stað í vitundinni.
 
Ég hef reyndar ekki farið í messu lengi og því kann að vera að kominn sé nýr boðskapur um kristnar dygðir; að Jesú bróðir besti leyfi börnunum ekki lengur að koma til sín, heldur hreki þau með skömm á brott, meðan hann graðgar sjálfur í sig öllum fiskinum og öllu brauðinu, að hann sé ekki lengur „hinn góði hirðir“ sem vakir yfir öllum sauðum sínum, heldur aðeins þeim hvítu og kollóttu en sigi hundinum í og flæmi burt þá svörtu, mórauðu og flekkóttu, að hann kasti nú sjálfur fyrsta steininum í afvegaleidda, sjúka og stríðshrjáða?
 
Ef svo er, þá er Miðflokksfólk og málgagn þess, Morgunblaðið, vissulega með sína kristinfræði á hreinu.
 
Hinsvegar þykist ég vita að svo er alls ekki, heldur að hinn kristilegi kærleiksboðskapur sé enn sá sami og hafður var fyrir mér í bernsku.
 
Öfgahægrið á Íslandi, eins og í vaxandi mæli um allan „hinn kristna heim“ er því, þvert á hástemmdar yfirlýsingar, að boða andkristilega stefnu, ósæmilegt siðferði, að gera strandhögg á eilífðarlandið og róa „lastafleyi andskotans“ til hafnar, svo gripið sé til orðfæris rétttrúnaðarins.
 
Daðra, með dapurlegt negg
og deilur um keisarans skegg,
við sundrungarfjandann
en sannkristna andann
sækja með oddi egg.

 

 

„Enginn er bara fangi eða glæpamaður“

Birt þann af

EPEA er skammstöfun fyrir European Prison Education Association. Samtök þessi eru borin uppi af sjálfboðaliðum, fólki sem er flest í fullri vinnu annarsstaðar, og eiga því allt sitt undir hugsjónum, eldmóði og seiglu einstaklinga, sem í langflestum tilvikum vinna, eða hafa unnið, í fangelsum vítt og breitt um Evrópu. Þar kennir margra grasa; skólafólk, heilbrigðisstarfsfólk, fólk úr stjórnsýslu, fangaverðir, stjórnendur, listamenn o.s.frv. Halda áfram að lesa →

Af skapvonsku

Birt þann af
Birt á Facebook 19.11.2025
Hagsmunapot við heimaþil
hleypir öllu‘ í kekki.
Leyndarhyggjulaumuspil
líða megum ekki.
 
Ég var á kóræfingu og sat í grandaleysi, fyrir upphaf æfingar, með félaga mínum að ræða málefni kórsins og dagskrána framundan, þegar vatt sér að okkur háttsettur opinber aðili og skvetti því framan í mig í vitna viðurvist að ég væri „skapvondasti maðurinn í Bláskógabyggð“, eins og það var orðað. Þetta kom mér vissulega í opna skjöldu, þar sem ég taldi mig vera á nokkuð „vernduðu svæði“ fyrir pólitískum átökum, í mínu frístunda- og félagsstarfi, og varð því svarafátt.

Halda áfram að lesa →

Af „réttri klukku“

Birt þann af
Birt á Facebokk 8.11.2025
 
Hvorki er ég sérfræðingur né sérstakur áhugamaður um nokkrun skapaðan hlut. En tel mig þó hafa einhverja dómgreind. Á grunni hennar, og ríflega 6 áratuga eigin reynslu, hef ég ályktað sem svo að meiri birta sé betri en minni. Og að betra sé að njóta náttúrulegrar birtu þær stundir sem gefast til frjálsrar útiveru, heldur en þann hluta sólarhringsins sem fólk er alla jafna bundið inniveru, í raflýstum húsum.

Halda áfram að lesa →