Systkinin Hulda Björk (f. 1948), Guðmundur Birkir (f. 1948), Bjarni (f. 1954), Þorbjörg (f. 1955), Þorkell (f. 1957), Hreinn (f. 1959) og Gylfi (f. 1961) eru börn Þorkels Bjarnasonar, hrossaræktarráðunautar BÍ, og Ragnheiðar Esterar Guðmundsdóttur (1927-2018). Um ætt hennar má fræðast í mörgum pistlum frá 2017 á gangleri.is, hún er af Jóelsætt, Pálsætt á Ströndum og Thorarensensætt, sem um allar hafa verið tekin saman gagnmerk rit og heimildir nægar.
Sjá nánar:
https://www.gangleri.is/aettfraedi-moduraettin-i-stuttu-mali/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-9-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-8-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-7-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-6-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-5-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-joelsaett-4-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-3-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-joelsaett-2-thattur/
https://www.gangleri.is/aettfraedi-um-joelsaett-1/
Hér er hinsvegar ætlunin að fjalla um föðurættina. Það hefur tafist að grufla í henni, en Hulda Björk, systir mín, ýtti mér af stað með því að senda mér útprentanir úr Íslendingabók og afrit af nokkrum blaðsíðum úr 3. bindi Víkingslækjarættar. Það rit er komið nokkuð til ára sinna og þar vantar því upplýsingar um margt fólk, sem hefur fæðst, starfað, fjölgað sér og dáið síðan. Ég reyndi að grafa upp meiri upplýsingar, með hjálp Huldu Bjarkar, það sem mér fannst vanta og skipta mestu máli. Enn er margt á huldu, sérstaklega varðandi það fólk sem fluttist vestur um haf og settist þar að til langframa.
Þetta grufl er auðvitað fyrst og fremst fyrir mig sjálfan gert, og okkur systkinin, en ekki síður fyrir yngri „Ollverja“, börn og afkomendur okkar systkinanna, sem mig grunar að viti lítið eða ekkert um kynslóðirnar sem gengu um grundir á undan ömmu og afa á Laugarvatni, Ester og Þorkatli, eða „Olla“ eins og hann var kallaður í æsku.
- Ætt föðurföður Bjarna Bjarnasonar
Bergsteinn Vigfússon, f. 23. feb.1827 í Fellsmúla í Landsveit, hreppstjóri á Torfastöðum í Fljótshlíð, d. 13. feb.1913. Talinn einhver mesti kraftajötunn, er þekktist á Suðurlandi, stór og þrekvaxinn. Kona hans (g. 1855) var Kristín (1830-1894), f. að Herjólfsstöðum í Álftaveri, Þorsteinsdóttir, Magnússonar.
Vigfús (1797-1857), faðir Bergsteins, var af Víkingslækjarætt, frá Hvammi í Landsveit, bóndi á Grund í Skorradal. Hann var sonur Gunnars (1760-1834), hreppstjóra í Hvammi, Einarssonar, hreppstjóra á sama stað, Jónssonar. Móðir Vigfúsar var Kristín (1760-1835), dóttir Jóns (f.1727) bónda á Vindási, Bjarnasonar á Vík, Landeyjum.
Móðir Bergsteins var Vigdís (1802-1844), dóttir Auðuns, prests á Stóruvöllum, Jónssonar, prests á Mosfelli í Mosfellssveit og í Efri-Holtaþingum, Hannessonar í Marteinstungu Jónssonar á Reykjarhóli í Fljótum og Guðrúnar, systur Halldórs biskups Brynjólfssonar á Hólum. Jón á Reykjarhóli, langafi sr. Auðuns á Stóruvöllum, var sonur Magnúsar á Reykjum Eiríkssonar í Djúpadal í Skagafirði, Magnússonar á Reykjum, og var Magnús sonur sr. Björns á Melstað, Jónssonar Arasonar biskups. Móðir Vigdísar konu Vigfúss, og kona séra Auðuns, var Sigríður (d. 1834) Magnúsdóttir, bónda á Indriðastöðum í Skorradal, Árnasonar. Sigríður og Auðunn höfðu eignast 7 börn þegar hann féll frá.
Bróðir sr. Auðuns var Arnór prófastur í Vatnsfirði, en systir þeirra var Þóra, sem átti Árna stúdent Davíðsson í belgsholti. Voru synir þeirra Hannes prestaskólakennari og sýslumennirnir Arnór og Jóhann.
Sr. Auðunn á Stóruvöllum drukknaði 8. ágúst 1817 í Ytri-Rangá, aðeins 47 ára gamall. Hann var talinn kennimaður góður, atgervismaður og búsýslumaður, en vínhneigður nokkuð. Börn Auðuns og Sigríðar ílentust flest í Rangárþingi og voru meðal þeirra: a) Steinunn, kona Jóns Þórðarsonar í Eyvindarmúla, en Auðunn, sonur þeirra bjó þar lengi og síðar Þórður, einn sona hans, b) Sigríður, kona Einars Ísleifssonar á Seljalandi, c) Guðrún, er átti Ólaf Einarsson, hreppstjóra á Núpi, d) Þóra, varð síðar kona sr. Þórðar Árnasonar á Mosfelli og var dóttir þeirra Sesselja, kona sr. Þorleifs Jónssonar á Skinnastað, e) Vigdís, fyrrnefnd, móðir Bergsteins og kona Vigfúsar Gunnarssonar. Þau fluttu að Grund í Skorradal. Dóttursynir þeirra voru hinir kunnu Grundarbræður, Bjarni á Grund, Vigfús á Gullberastöðum, Guðmundur á Skálpastöðum – og Snjáfríður, síðari kona Kristleifs á Stóra-Kroppi. Þau systkinin voru þremenningar Kristjáns á Garðsstöðum í Ögurhreppi við Djúp og bræðra hans. „En margt Rangæinga er skylt okkur í þriðja og fjórða lið, meðal þeirra er Bjarni á Laugarvatni“, segir Kristján í bókinni Af sjónarhóli.
Kristín (f. 1830), amma Bjarna Bjarnasonar og kona Bergsteins Vigfússonar, fæddist á Herjólfsstöðum í Álftaveri. Hún var dóttir Þorsteins (f. 1807), bónda á Hvoli í Mýrdal, Magnússonar (f. 1767), bónda á Herjólfsstöðum, Ólafssonar. Kona Magnúsar Ólafssonar, og móðir Þorsteins, var Sigríður (f. um 1768), dóttir Þorsteins Steingrímssonar er síðast bjó í Kerlingardal í Mýrdal. Hann var albróðir séra Jóns prófasts á Prestsbakka á Síðu, Steingrímssonar. Kona Þorsteins var Guðríður Bjarnadóttir sýslumanns í Skaftafellssýslu, Nikulássonar. Bróðir Sigríðar var Bjarni amtmaður Thorsteinsson, faðir Árna landfógeta og Steingríms skálds.
Ólafur (f. um 1732), langafi Kristínar, var bóndi á Herjólfsstöðum í Álftaveri. Var á lífi 1801. Fyrri kona hans var Anna (1742-1772) Bjarnadóttir frá Maríubakka í Fljótshverfi, Ólafssonar. Sigurður (f. um 1694), faðir Ólafs, var bóndi á Hörgslandi á Síðu, k.h. Margrét (f. 1702), Oddsdóttir (f. um 1660) bónda á Arnardragi, Jónssonar.
Björn, faðir Sigurðar, var Magnússon. Hann átti Þorgerði Eiríksdóttur frá Holti á Síðu, Jónssonar. Þorgerður var systir Bjarna á Geirlandi á Síðu, föður Eiríks, föður Sverris á Rauðabergi, er átti mörg börn, þar á meðal Eirík sýslumann, forföður Sverrisenættar.
Magnús (1604-1686), prestur á Kálfafelli í Fljótshverfi, Þykkvabæjarklaustri og Kirkjubæjarklaustri, var prestur í 46 ár. Faðir hans var Pétur á Víðivöllum í Skagafirði, Gunnarsson, lögsagnara í Skagafirði, Gíslason á Hafgrímsstöðum í Skagafirði, Hákonarson.
Móðir Kristínar Þorsteinsdóttur var Kristín (1806-1847), fædd á Hvoli, dóttir Hjartar (1773-1854), bónda á Hvoli í Mýrdal, Loftssonar bónda í Ytri-Ásum í Skaftártungu, síðar Giljum í Mýrdal, Ólafssonar, bónda í Ytri-Ásum, Loftssonar. Hún var alsystir Guðrúnar, konu Bjarna á Herjólfsstöðum í Álftaveri, bróður Þorsteins á Hvoli, manns Kristínar. Kristín andaðist á Hvoli 10. jan. 1847 eftir barnsburð. Móðir Kristínar Hjartardóttur var Kristín (1766-1834), Árnadóttir, bónda í Kerlingardal, Jónssonar og móðir hennar var Oddný Sæmundsdóttir. Börn Kristínar og Hjartar: Hjörtur, Árni á Dyrhólum, Kristín á Hvoli, Guðrún á Herjólfsstöðum og Guðríður, er ekki mun hafa gifst. Kona Ólafs Loftssonar í Ytri-Ásum var Þorgerður Sigurðardóttir, bónda á Flankastöðum á Miðnesi, Gíslasonar, prests á Krossi í Landeyjum, Eiríkssonar.
Faðir Kristínar, Hjörtur Loftsson (1773-1854), var fæddur á Ytri-Ásum í Skaftártungu. Hann var bóndi á Hvoli í Mýrdal frá 1800 til dauðadags 1854, er hann varð bráðkvaddur í Dyrhólakirkju. Hafði verið forsöngvari kirkju sinnar langa ævi. Þennan dag var hann við messu í Dyrhólum, heill og hraustur og forsöngvari eins og hann var vanur. En þegar hann söng útgönguversið:
„Styð mig að standa
Stigunum Jesú á.
Og verk mín vanda
verður ég gjörist þá”
komst hann ekki lengra en í „verður ég gjörist“ og hneig þá örendur fram á gráturnar.
„Hann var atorku- og sómamaður“ segir í eftirmælum um hann. Bú Hjartar var virt árið 1835 á 917 ríkisdali.
Móðir Árna í Kerlingardal var Ingunn Ásbjörnsdóttir, bónda í Kerlingardal Jónssonar, er nefndur var karl, líklega af háum aldri hans. Hann var fróður og mundi vel. Jón karl bjó í Vík í Mýrdal 1703 þá 61 árs, Jónssonar hins gamla, er bjó á Steinsmýri í Meðallandi, Eiríkssonar. Er frá honum komin merk og mikil ætt.
Bróðir Hjartar á Hvoli var Guðmundur í Hvammi í Mýrdal. Hann var faðir Lofts á Geldingalæk og Sigríðar konu séra Gísla Ísleifssonar, er bjó á Selalæk á Rangárvöllum en varð síðar prestur í Kálfholti. Sonur sér Gísla og Sigríðar var Ísleifur, er síðast var prestur að Arnarbæli, faðir Gísla sýslumanns, Guðrúnar konu Sigurðar Briem, fyrrum póstmeistara, og Sigrúnar, er fyrr átti Björn Ólafsson augnlækni og síðar Þorleif Bjarnason, menntaskólakennara. Þær Sigríður á Selalæk og Kristín, móðir Kristínar á Torfastöðum voru því bræðradætur.
Þorsteinn á Hvoli, langafi Bjarna afa, og Kristín Hjartardóttir, fyrri kona hans, fluttu frá Herjólfsstöðum 1830, með Kristínu dóttur sína á 1. ári. Börn þeirra: 1. Kristín, húsfreyja á Torfastöðum sem fyrr er getið, 2. Helga, f. 1831, gift Ólafi Ólafssyni bónda í Garðshorni og síðar Ketilstöðum í Mýrdal, 3. Einar (3.10.1832-11.10.1832), 4. Jón (1835-1853, drukknaði), 5. Magnús (1836-1856, drukknaði), 6. Eiríkur (30.11.1837-7.1.1838), 7. Þorsteinn (mars-okt. 1839), 8. Sigríður (1840-1864), 9. Guðrún (1842-1890), 10. Þorsteinn (f. 1844), bóndi í Neðradal í Mýrdal, k.h. Margrét Jónsdóttir. Sonur þeirra: Þorsteinn, kaupmaður í versluninni Vík í Rvk., 11. Bjarni (f. 1845), ólst upp á Herjólfsstöðum í Álftaveri, bóndi á Hraunbæ í Álftaveri, k.h. Margrét Bárðardóttir. Synir þeirra m.a.b.: Þorsteinní Garðshorni og Sæmundur í Eyjarhólum, 12. Sesselja (jan.-feb. 1847).
Seinni kona Þorsteins á Hvoli var Sigríður Bjarnadóttir á Hvoli, Einarssonar.
Börn þeirra: 1. Kristín, (f. 1849), giftist Þorsteini Bjarnasyni bónda á Herjólfsstöðum og voru þau hjón bræðrabörn. Bjarni, faðir Þorsteins, er líka bjó á Herjólfsstöðum, var albróðir Þorsteins á Hvoli. Synir Kristínar og Þorsteins eru: Þorsteinn smiður, í Rvík. (Grettisgötu 35) og Hjörtur, verkfræðingur í Kaupmannahöfn, 2. Kristján (1850-1899). Bóndi á Hvoli í Mýrdal, k.h. Elín Jónsdóttir, 3. Jón (f.1851), bóndi á Mið-Hvoli, k.h. Steinunn Guðmundsdóttir, 4. Einar (apríl-maí 1853), 5. Guðríður (f. 1854). Guðríður fluttist að Kirkjulandi í Landeyjum 1874, en þar bjó Bjarni Bjarnason, silfursmiður, hálfbróðir Sigríðar, móður Guðríðar. Guðríður giftist Bjarna, syni Bjarna á Kirkjulandi, og fóru þau til Ameríku um 1880, 6. Sigríður (f. 1854), 7. Magnús (1861-1868), 8. Bjarni ( f. 1863), k.h. Elín Jónsdóttir, er áður hafði átt Kristján bróður hans, 9. Sigríður (f. 1865), 10. Jón (f. 1866), bóndi á Steig í Mýrdal, k.h. Sigríður Þorsteinsdóttir frá Neðradal, bróðurdóttir Jóns.
Öll þessi börn Þorsteins, 22 að tölu, voru fædd á Hvoli (Nyrsta-Hvoli), nema það elsta, Kristín á Torfastöðum, sem var fædd á Herjólfsstöðum svo sem fyrr segir.
Börn Bergsteins og Kristínar Þorsteinsdóttur:
a) Vigdís Bergsteinsdóttir, ljósmóðir, f. 7.08.1856 á Vindási í Hvolhreppi, d. 3.11.1937. Hún er langamma okkar systkinanna. Meira um hana síðar.
b) Jón Bergsteinsson (1858-1936), f. á Vindási, bóndi á Torfastöðum, síðar ráðsmaður á Kleppi, frá 1921. Kona Jóns (1896) var Guðrún (f. 1896) dóttir Guðmundar smiðs á Brekkum í Hvolhreppi, Þorkelssonar smiðs á Ljótarstöðum í Landeyjum, Jónssonar (meira um Þorkel Jónsson í ætt föðurmóður).
c) Sigríður Bergsteinsdóttir (1860-1955), f. á Torfastöðum. Hún giftist (1899) Sigurði (1865-1931), verkamanni í Reykjavík, Jónssyni á Giljum (f. 1810) Ólafssonar. Sonur Sigríðar og Sigurðar: Bergsteinn Kristinn (1894-1929), f. í Fljótsdal. Verkamaður í Reykjavík. Börn hans og Filippíu Ólafsdóttur (f. 1890) frá Syðri-Hömrum: Þórunn, f. 1920, Baldur, f. 1923, Sigríður Skuld, f. 1926.
d) Guðrún Bergsteinsdóttir, f. 1861 á Torfastöðum. Maður hennar var Þorfinnur Þorsteinsson, kaupmaður í Vancouver. Börn þeirra: Óðinn Þorfinnsson, Bragi Þorfinnsson Thorsteinsson, f. 1895 í Bellingham, „var í fyrra stríðinu bæði suður á Balkanskaga og í Frakklandi, var sæmdur heiðursmerki fyrir hermannsstarf sitt“, Iðunn, Skuld og Baldvin, f. vestra, dó á 1. ári.
e) Bergsteinn Bergsteinsson, 1859. Drukknaði 27. apríl 1877, 18 ára gamall.
f) Kristín Bergsteinsdóttir (1863-1936), f. á Torfastöðum. Giftist (1902) Jóni (1862-1936) bónda á Búrfelli í Grímsnesi, Sigurðssonar hreppstjóra á Kröggólfsstöðum. Þau voru barnlaus.
g) Oddrún Bergsteinsdóttir (1864-1945), f. á Torfastöðum. Ljósmóðir og hjúkrunarkona. Síðustu æviárin bjó hún á Njálsgötu 84 í Reykjavík. Ógift og barnlaus.
h) Hjörtur Bergsteinsson, (1865- 1956), f. á Torfastöðum, bjó í Craik í Saskatchewan. Vann við járnbrautir, m.a. sem eftirlitsmaður með vinnuhópum í Manitoba og Saskatchewan. Gerðist bóndi í Saskatchewan frá 1898-1938. Börn hans (f. frá 1895-1916) og Þórunnar Guðlaugar Þorsteinsdóttur: Baldur, Gunnar Hrafn, Haukur Njáll, Kristín Guðný, Albert, Margrét Valentine, Mabel Alexandra, Thorunn, Albert, Iðunn.
i) Sigríður Bergsteinsdóttir (1866-1955), f. á Torfastöðum. Giftist (1888) Guðmundi Sigurðssyni (f. 1855), sjómanni í Reykjavík. Börn þeirra: Guðríður (giftist í Kaliforníu), Sigríður, Karl, Oddrún Sigþrúður, Svava Jóhanna, Emilía, Ásta.
k) Guðlaug Bergsteinsdóttir (1867-1868), f. á Torfastöðum.
l) Þóra Bergsteinsdóttir, f. 1868 á Torfastöðum. Gift Bernharð Þorsteinssyni. Þau fluttu til Vesturheims. Börn þeirra: Njáll (var í flugher Kanada í stríðinu), Kristín, Bergsteinn, Sigríður, Lilja.
m) Sigríður Bergsteinsdóttir (1871-1950), húsfreyja og ljósmóðir, f. á Torfastöðum. Giftist (1905) Kristjóni (f. 1882) frá Neðra-Apavatni, Ásmundssyni (f. 1858), bónda á Apavatni, Eiríkssonar (1823-1904) bónda á Nesjavöllum og Gjábakka, Grímssonar á Nesjum í Grafningi, Þorleifssonar. Sigríður og Kristjón bjuggu í Útey í Laugardal.
Börn Sigríðar og Kristjóns:
1. Guðmundur Kristjónsson (1906-1914), f. á Minna-Mosfelli í Grímsnesi.
2. Bergsteinn Kristjónsson (1907-1996) f. á Minna-Mosfelli, kennari á Laugarvatni. Giftist (1932) Önnu (1906-1977) Jónsdóttur, alþingismanns á Ásgautsstöðum. Þau skildu barnlaus. Seinni kona Bergsteins var Sigrún Guðmundsdóttir (1915-2000).
Börn Bergsteins og Sigrúnar:
a) Sigríður (1941-2023) röntgentæknir. Gift Einari Elíassyni, búsett á Selfossi. Þau skildu. Börn þeirra: Bergsteinn, f. 1960, Guðfinna Elín (1963-2013), Örn, f. 1966 og Sigrún Helga, f. 1970.
b) Hörður (1942-2025), læknir, f. í Héraðsskólanum á Laugarvatni. Giftur Elínu Bachman Haraldsdóttur. Börn þeirra: Arna, f. 1966, Bergsteinn, f. 1970 og Margrét, f. 1975.
c) Kristín, líffræðingur, f. 1945. Gift Hilmari Eysteinssyni. Þau skildu. Sonur þeirra: Eysteinn, f. 1967.
d) Áslaug, tónlistarkennari, f. 1948. Sonur hennar: Sigursteinn Másson, f. 1967.
e) Ari, sálfræðingur, f. 1950. Kona hans er Sigrún Skúladóttir. Börn þeirra: Agnar Örn, f. 1967, Bergsteinn, f. 1975 og Skúli, f. 1977.
f) Sonur Bergsteins og Margrétar Auðunsdóttur: Haukur, f. 1936.
3. Kristjón Kristjónsson (1908-1984), forstjóri, f. í Útey, verlsunarmaður í Reykjavík. Kona hans var Elísabet (1910-2001), gjaldkeri, Ísleifsdóttir kaupmanns á Sauðárkróki, Gíslasonar í Ráðagerði á Vatnsleysuströnd, Halldórssonar í Skeiðháholti, Magnússonar þar, Gunnlaugssonar í Múlakoti, Sigurðssonar í Álfhólahjáleigu. Börn þeirra: a) Bragi Kristjónsson, f. 1938 í Reykjavík, fornbókasali í Bókinni, b) Jóhanna Kristjónsdóttir (1940-2017), f. í Reykjavík, blaðamaður og rithöfundur, gift Jökli Jakobssyni rithöfundi. Þau skildu. Börn þeirra: Elísabet Kristín, f. 1958, Illugi, f. 1960, Hrafn (1965-2022). Seinni maður Jóhönnu var Höskuldur Skarphéðinsson, skipherra. Þau eignuðust dótturina Kolbrá, f. 1971. c) Valgerður, f. 1945.
4. Baldur Kristjónsson, (1909-2002) f. í Útey, bústjóri í Útey og lengi leikfimiskennari, búsettur í Kópavogi. Giftur (1940) Vilborgu (f. 1920) Halldórsdóttur frá Snjallsteinshöfðahjáleigu. Börn þeirra: Nanna, f. 1941, Halldór, f. 1942 í Útey og Ingibjörg f. 1944.
5. Guðmunda Sigrún Kristjónsdóttir, f. 1914 í Útey. Gift (1939) Birni Guðmundssyni, trésmiði í Reykjavík.
6. Axel Kristjónsson, (1919-1998), kennari, f. í Útey.
n) Bergþóra Bergsteinsdóttir (1873-1969), húsfreyja og ljósmóðir, f. á Torfastöðum. Gift Einari Sigurðssyni (1868-1916), veitingamanni við Þjórsárbrú, sem byggði fyrstur í Þjórsártúni, en þau fóru alfarin til Ameríku 1905, er Ólafur Ísleifsson byggði í Þjórsártúni. Bjuggu í Winnipeg og Alberta þar sem Einar lést. Bergþóra flutti til Vancouver 1948, þar sem hún lést.
Börn Bergsteins Vigfússonar og Helgu Eyjólfsdóttur (f. 1787):
o) Þorsteinn Bergsteinsson, dó ungur.
p) Bergvin Bergsteinsson, f. 1848 í Eyvindarmúla, bóndi á Efri-Þverá
Vigdís Bergsteinsdóttir giftist árið 1881 Bjarna Guðmundssyni (1854-1896), bónda í Búðarhólshjáleigu í Landeyjum. Bjarni var fæddur á Skíðbakka, sonur Guðmundar (1816-1888), bónda í Búðarhóls-Austurhjáleigu, Sigurðarsonar, f. 1791 á Syðra-Seli í Hrunamannahreppi, bónda í Strandarhjáleigu og Ártúnum í Landeyjum, Þorsteinssonar Bjarnasonar, bónda í Syðra-Seli og á Skúmsstöðum. Móðir Sigurðar var Ingibjörg, dóttir Þorláks, bónda á Spóastöðum í Biskupstungum. Föðuramma Bjarna Guðmundssonar, kona Sigurðar, var Kristín, f. 1790 á Kálfstöðum í V.-Landeyjum, Guðmundsdóttir (f. 1748), bónda á Kálfstöðum, Sigurðssonar. Seinni kona Sigurðar var Jórunn, þau voru barnlaus, hún komin yfir aldur.
Móðir Bjarna Guðmundssonar, amma Bjarna afa, var Sigríður (1815-1871) dóttir Guðna, bónda í Arnarhóli, V.-Landeyjum, Ögmundssonar Ólafssonar (f. 1726) og Guðrúnar, f. 1748 á Arnbjargarlæk, Þorsteinsdóttur. Móðir Sigríðar Guðnadóttur var Kristín, f. 1778 í Langagerði, Hvolhreppi, Bjarnhéðinsdóttir (f. 1742), bónda í Langagerði, Sæmundssonar og Guðrúnar (f. 1753) Einarsdóttur.
Vigdís og Bjarni bjuggu í Búðarhóls-Austurhjáleigu til 1888, á Búðarhóli til 1893 og síðan aftur í austurhjáleigunni, sem nú heitir Hólavatn, þar til Bjarni féll frá 1896. Bjarni var hreppsnefndarmaður í Austur-Landeyjahreppi, og oddviti 1890-1893, og einnig bátsformaður við Landeyjasand meðfram búskapnum. Hann dó aðeins 42 ára gamall.
Vigdís lauk ljósmóðurprófi 1887 og var síðan ljósmóðir í Austur-Landeyjum til 1899, í Skeiðahreppi 1901-1906 og í Ölfusi austan Varmár 1906-1914.
Vigdís bjó áfram í Austurhjáleigu eftir andlát Bjarna en giftist þremur árum síðar (1899) Þóroddi Sigurðssyni (1874-1904), fæddum á Lágafelli, og bjuggu þau þar áfram til 1901 er þau fluttu að Skálmholtshrauni í Villingaholtshreppi. Þóroddur lést þar, aðeins þrítugur að aldri. Sigurður, faðir Þórodds, var Guðmundsson, og bróðir Bjarna í Búðarhólshjáleigu, fyrri eiginmanns Vigdísar.
Ári eftir lát Þórodds fluttist Vigdís, með syni sína, Bjarna og Bergstein, til Guðríðar dóttur sinnar, sem þá var nýgift Guðmundi Jónssyni frá Útverkum, bónda á Ólafsvöllum á Skeiðum. Árið 1906 flyta hjónin að Auðsholti í Ölfusi, og Vigdís fylgdi þeim þangað með synina. Bjarni er þá 17 ára og talinn vinnumaður á bænum í prestsþjónustubók Arnarbæliskirkju. Árið 1910 er Bergsteinn skráður vinnumaður í Auðsholti, en Bjarni farinn að heiman.
Guðríður lést 1909, aðeins 23 ára gömul, og Vigdís tók þá við búsforráðum í Auðsholti með tengdasyni sínum. Vigdís hafði metnað fyrir börnum sínum og bæði Bjarni og Bergsteinn voru nemendur í Flensborgarskóla 1907-1909, þó aðeins fram að vetrarvertíð, því efnin leyfðu ekki meira. Bjarni reri á vertíðum frá Þorlákshöfn, á bát Jóns Jónssonar á Hlíðarenda, og lauk því engum prófum í þessari atrennu, þó síðar ætti hann eftir að ljúka kennaraprófi hér heima og íþróttaskóla í Kaupmannahöfn, og verða skólastjóri barnaskóla í Hafnarfirði og héraðsskóla á Laugarvatni.
Vigdís var í Auðsholti til 1914 en flutti þá til Reykjavíkur, til elstu dóttur sinnar, Jórunnar, sem var yfirhjúkrunarkona á Kleppsspítala, og var Vigdís ráðskona við spítalann síðustu rúm 20 æviárin. Hún lést 1937.
Börn Vigdísar og Bjarna Guðmundssonar voru:
a) Jórunn (1882-1938), f. á Búðarhóli, yfirhjúkrunarkona Kleppsspítala frá 1910 til dauðadags. Brautryðjandi í hjúkrun geðsjúkra á Íslandi, beitti sér fyrir nýmælum og var sögð ganga mörgum sjúklingum sínum í móðurstað. Hún var ógift og barnlaus.
b) Kristín, f. 1884 í Búðarhólshjáleigu. Hún flutti ein síns liðs vestur um haf 1903, til Vancouver, og giftist árið 1908 Davíð Þorkelssyni, prentara og bílaviðgerðamanni (f. 1882 í Norður-Múlasýslu). Það sama ár fluttu þau til Bellingham í Washington-fylki. Börn þeirra: Victor David, Anna Dolores, Óskar Bjarni, Cecil Sybrant og Earl Keith.
Kristín og Davíð tóku upp ættarnafnið Swanson.
c) Guðríður (1886-1909). Hún giftist árið 1905 Guðmundi (f. 1874), frá Útverkum, bónda á Ólafsvöllum og síðar í Auðsholti í Ölfusi, Jónssyni (f. 1838) bónda á Útverkum, Guðmundssonar (1801-1891) á Löngumýri á Skeiðum, sonar Arnbjörns Ögmundssonar á Rafnkelsstöðum. Sonur Guðríðar og Guðmundar: Bjarni (1906-1999), strætisvagnastjóri í Reykjavík, giftur Gyðu Guðmundsdóttur. Dóttir þeirra: Margrét Sigrún Bjarnadóttir (f. 1927). Dóttir hennar: Nanna Mjöll Atladóttir (f.1949). Sonur hennar: Kristófer Jökull Nönnuson (f. 1967). Guðríður dó aðeins 23 ár gömul, frá þriggja ára syni.
d) Bjarni (1889-1970), f. á Búðarhóli, skólastjóri á Laugarvatni og alþingismaður. Bjarni giftist 3. júlí 1928 Þorbjörgu Þorkelsdóttur (1896-1946), sjúkranuddara. Börn þeirra: Þorkell (1929-2006), hrossaræktarráðunautur og Védís (1931-2021), íþróttakennari. Seinni kona Bjarna á Laugarvatni var Anna Jónsdóttir (1906-1977), alþingismanns á Ásgautsstöðum, er áður var eiginkona Bergsteins Kristjónssonar, kennara á Laugarvatni, sem fyrr er getið.
e) Bergsteinn (1892-1946), bóndi í Korluk, Saskatchewan í Kanada. Ókvæntur og barnlaus (Víkingslækjarætt, bls. 127-129 / Tímarit.is).
Um Bjarna Bjarnason á Laugarvatni og son hans, Þorkel, eru til ítarlegar ritaðar heimildir, og verður saga þeirra, ævi og störf, því ekki rakin nánar hér. Bendi áhugasömum þó á minningarorð Þorsteins Sigurðssonar frá Vatnsleysu, forseta þings, á Búnaðarþingi 1971, skömmu eftir andlát Bjarna, góða grein Kristins Kristmundssonar í Andvara, háskólaritgerð undirritaðs, sem birt er hér á síðunni, auk þess sem rit Bjarna, Suðri, í þremur bindum, varpar góðu ljósi á störf hans. Um Þorkel má fræðast t.d. í starfssögu hans, Æviskeiði, skrifum hans, og um hann, í „hestapressunni“, s.s. Hestinum okkar, Eiðfaxa, Hrossaræktinnni og fleiri blöðum og tímaritum.
Sjá:
Bjarni Bjarnason. 1969, 1970, 1975. Suðri I, II og III. Þættir úr framfarasögu Sunnlendinga
frá Lómagnúpi til Hellisheiðar. Bjarni Bjarnason safnaði og gaf út.
Bjarni Þorkelsson. 2024. Æviskeið. Starfssaga Þorkels Bjarnasonar
hrossaræktarráðunautar. Bjarni Þorkelsson gaf út, Þóroddsstöðum, Grímsnesi.
Gylfi Þorkelsson. 2010. Bjarni á Laugarvatni. „Ótrauður baráttumaður fyrir hugsjónum
sínum“. Lokaverkefni í HÍ námskeiðinu „Forystuhlutverk stjórnenda í opinberum rekstri“.
Sá hér: https://www.gangleri.is/bjarni-a-laugarvatni/
Kristinn Kristmundsson. 2008. „Bjarni Bjarnason“. Andvari. Nýr flokkur L, 133. árg.: 13-67.
Hið íslenska þjóðvinafélag.
Þorsteinn Sigurðsson. 1971. „Minningarorð um Bjarna Bjarnason á Búnaðarþingi 1971“.
Búnaðarrit, 1. tbl. 1971, bls. 151-155). Sjá hér: Búnaðarrit – 1. Tölublað (01.01.1971) – Tímarit.is
- Ætt föðurmóður, Þorbjargar Þorkelsdóttur
Þorkell Kristinn Hreinsson (1861-1913), faðir Þorbjargar, móður Þorkels Bjarnasonar, var fæddur í Vesturkoti Hjálmholts í Flóa, trésmiður á Eyrarbakka og í Reykjavík . Hann var sonur Hreins (1832-1889) frá Ljótarstöðum í Landeyjum, bónda í Hjálmholtskoti í Flóa, og Guðnýjar Þormóðsdóttur (1832-1906) frá Hjálmholti. Hreinn var sonur Þorkels (f. 1799) á Ljótarstöðum í Landeyjum, Jónssonar (f. 1766) bónda þar, Þorkelssonar (f.1729) á Ljótarstöðum, Grímssonar (f. 1695) á Úlfsstöðum, Jónssonar (f. 1662) í Gerðum, Þorkelssonar.
Elín Magnúsdóttir (1860-1925), móðir Þorbjargar, og kona Þorkels Kristins (g. 1890), var fædd á Snotru í Landeyjum. Magnús Björnsson (1828-1904), faðir Elínar, var frá Bergþórshvoli, bóndi og hreppstjóri á Ljótarstöðum, og móðir hennar var Margrét Þorkelsdóttir (1822-1903) frá Ljótarstöðum, systir Hreins Þorkelssonar, sem fyrr er getið. Hjónin Þorkell Kristinn og Elín voru því systkinabörn, Þorkell Jónsson, bóndi og smiður á Ljótarstöðum, var afi þeirra beggja, og einnig afi Guðrúnar, konu Jóns Bergsteinssonar, bróður Vigdísar, móður Bjarna Bjarnasonar, eins og fyrr kom fram. Ættirnar tengjast því saman.
Hreinn Þorkelsson frá Ljótarstöðum í Landeyjum náði í Guðnýju, heimasætuna í Hjálmholti, sem erfði Vesturkotið við andlát föður síns. Þar bjuggu þau frá 1861 til 1889, er Hreinn lést, en Guðný hélt jörðinni eftir það í tvö ár og seldi hana svo.
Þorkell, sonur Hreins og Guðnýjar fæddist 1861, sama ár og þau hófu búskap. Hann var eitt sinn sendur að vetralagi á skíðum til Margrétar Þorkelsdóttur, föðursystur sinnar, á Ljótarstöðum, sem þá var tekin þar við búsforráðum á ættaróðalinu ásamt Magnúsi Björnssyni, manni sínum. Þar kynntist Þorkell Elínu, heimasætu á Ljótarstöðum, og náfrænku sinni, og er ekki að orðlengja það frekar. Þau giftust 1890 og fluttu að Eyrarbakka. Guðný, móðir Þorkels, fylgdi þeim hjónum þangað og síðar til Reykjavíkur.
Þorkell og Elín bjuggu fyrst í Ingólfi á Eyrarbakka, þar sem Þorbjörg amma fæddist, og síðar í Lindargötu 34/56 í Reykjavík, en þangað fluttu þau 1901. Trésmiðurinn Þorkell byggði bæði þessi hús. Það er því ekki leiðinleg minning fyrir mig, og okkur fleiri bræður, að hafa búið um skeið í Ingólfi, við heyskap og önnur störf fyrir Stóðhestastöð ríkisins, sem þá var starfrækt á Litla-Hrauni. Þorkell Hreinsson lést í vinnuslysi 14. júlí 1913, aðeins rúmlega fimmtugur, er hann vann við smíði byggingar Sláturfélags Suðurlands við Lindargötu í Reykjavík.
Börn Þorkels Kristins og Elínar voru:
a) Þorvaldur Björnsson Þorkelsson (1893-1958), f. á Eyrarbakka, prentari í Reykjavík. Barn hans með Margréti Jónsdóttur (1899-1988): 1. Katla Ólafsdóttir (1929-2018, kjörbarn Ólafs), og með Áróru Guðmundsdóttur (1912-1990): 2. Baldur Þorvaldsson (1942-2001), flugvirki og flugvélstjóri í Lúxemborg og á Filippseyjum, sonur hans: Birgir Baldursson, f. 1967, 3. Hólmfríður Þorvaldsdóttir (1947-2003), aðalbókari og danskennari í Rvk. og Mosfellsbæ, börn hennar: Þorvaldur Flemming Jensen (f. 1967), Ríkharður Flemming Jensen (f.1969), Aðalsteinn Þór Guðmundsson (f.1973) og Áróra Kristín Hólmfríðardóttir (f. 1976).
b) Þorbjörg (1896-1946) amma. Meira um hana síðar.
c) Anna (1899-1981) f. á Eyrarbakka, húsfreyja í Bergstaðastræti 81, Rvk. Barnsfaðir: Teitur Kristján Þórðarson (1891-1965). Börn þeirra: 1. Þórður Helgi Teitsson (1926-2005), verslunarmaður í Rvk. og síðar í Toronto. Börn Þórðar Helga: Ólafur, f. 1946, Elsa (1949-1996), Anna, f.1955, Ingþór, f. 1956, Helga, f. 1962, Gunnar Þór, f. 1966). 2. Haraldur Teitsson (1928-2007). Börn Haraldar: Haukur Haraldsson, f. 1949, Harpa Einarsdóttir, f. 1962, Teitur Haraldsson, f. 1976, Atli Haukur Haraldsson,f. 1977. 3. Elín Teitsdóttir, f. 1932. Börn Elínar: Anna Elín Steele, f. 1954, Sigrún Einarsdóttir, f. 1960, Erla Guðrún Emilsdóttir.
d) Aðalheiður (1903-1970), húsfreyja á Laugavegi 36, gift Guðmundi Ólafssyni (1892-1950). Dóttir Guðmundar og fósturdóttir Aðalheiðar: Auðbjörg Guðmundsdóttir (f. 1944). Auðbjörg var gift Pétri Sveinbjarnarsyni (1945-2019), athafnamanni, m.a. á Sólheimum í Grímsnesi, formanni Vals o.fl. Þau skildu. Synir þeirra: Guðmundur Ármann (f. 1969) á Eyrarbakka, forstöðumaður Sólheima í Grímsnesi til margra ára, og Eggert (f. 1973). Auðbjörg er dóttir Ástu Guðmundsdóttur sem var dóttir Sigríðar Bergsteinsdóttur, systur Vigdísar, móður Bjarna Bjarnasonar, föður Þorkels, föður okkar systkina. Auðbjörg er því ekki bara „skátengd“ okkur gegnum fóstur hjá Aðalheiði, heldur líka skyld okkur í 3. og 4. lið í gegnum Ástu, móður sína.
e) Magnea Dagmar Elínborg (1891-1908).
Dóttir Þorkels Kristins og Sigríðar Þorláksdóttur (1859-1951):
f) Guðrún Þorkelína (1887-1977), húsfreyja og saumakona í Kirkjustræti 4, Rvk. Gift (1931) Guttormi Andréssyni (1895-1958), húsameistara. Sonur þeirra: Ólafur Guttormsson (1919-1983), teiknari og skrifstofumaður í Reykjavík. Börn hans og Helenu Geirsdóttur Zoëga (1920-2001): Anna Guðlaug, f. 1943, Helga Guðrún, f. 1945 og Erna Ólöf, f. 1950 (Íslendingabók / Tímarit.is).
Þorbjörg Þorkelsdóttir var sigld kona. Hún hélt til náms til Kaupmannahafnar ung að árum og lærði þar „nuddlækningar“, sem nú til dags myndu kallast sjúkranudd. Hún kom heim og stundaði sérgrein sína í nokkur ár í Reykjavík en hélt utan aftur árið 1926 til endur- og viðbótarmenntunar í fagi sínu. Hún starfaði síðan áfram sem nuddari um hríð.
Þorbjörg giftist Bjarna Bjarnasyni 3. júlí 1928, en þá var hann skólastjóri Barnaskóla Hafnarfjarðar, og bjuggu þau á eignarjörð sinni, Straumi í Straumsvík, fyrsta búskaparárið. Þar fæddist fyrra barn þeirra, Þorkell, 22. maí 1929. Það ár réðist Bjarni sem skólastjóri ársgamals Héraðsskóla að Laugarvatni í Árnessýslu og fluttu þau hjónin þangað síðsumars. Dóttirin Védís fæddist 16. október 1931. Þorbjörg lést eftir veikindi fyrir aldur fram, tæplega fimmtug, árið 1946.
Þorbjörg amma var dáin áður en þau elstu af okkur systkinunum fæddust, og því þekktum við hana ekki, nema af afspurn. Það hefur verið sagt um hana að hún væri hóglát í framkomu, róleg og yfirveguð, en jafnframt hlý og brosmild í fasi. Hún var „húsmóðir samfélagsins“ fyrstu tvo áratugi Héraðsskólans, og „með afbrigðum vinsæl sakir göfugmennsku og mikilla mannkosta“. Hún var sögð mjög lagin við hross og hefði af þeim mikið yndi, væri ákafur unnandi góðra bókmennta og læsi mikið sér til yndis og fróðleiks, það væri henni hátíðleg stund í hvert sinn sem hún héldi á nýrri bók. „Hún hafði blíða og fagra söngrödd og beitti henni með aðdáunarverðri smekkvísi og mýkt.“ (Þórður Kristleifsson, bls. VII). „Þorbjörg Þorkelsdóttir, umgekkst okkur með kyrrlátri hlýju. Framganga hennar var slungin nærgætni, vinsemd og virðuleika. […] Þegar ég nú horfi til baka, hálfa öld og gott betur, […] þá koma mér í hug ummæli Rósu B. Blöndals sem sagt hefur um Þorbjörgu meðal annars: „Hún bar í brosi sínu þá hlýju mikilla mannkosta að svipur hennar og bros minntu mig alltaf á geisla frá heiðum degi.“ Mér finnst þetta fallega orðuð hugsun, sem í fyllsta máta fellur að mínum þanka.“ (Vilhjálmur Hjálmarsson, bls. IX).
Heimildir:
Ættartölur og ártöl tekin að mestu úr Víkingslækjarætt og af Íslendingabók. Ýmsar upplýsingar einnig úr grein Kristins Kristmundssonar og af Tímarit.is, m.a. úr minningargreinum. Tilvitnanir í Þórð Kristleifsson og Vilhjálm Hjálmarsson eru úr minningaropnu um Þorbjörgu Þorkelsdóttur í Degi-Tímanum, sem birtist þegar 100 ár voru frá fæðingu hennar, 12. október 1996 og lýsing á hestayndi hennar er tekin úr árbókinni Hestar og menn 1996.